Verschillende mailtjes die eindigen met een welgemeend ‘aaargh!’… Dat krijg je ervan als je mensen vraagt naar hun schreeuwneigingen. Jullie inzendingen naar aanleiding van de recensie en winactie van Onder Correctoren waren heerlijk verwoord, herkenbaar, en een genot om te lezen: als soms eenzame redacteur voelde het behoorlijk fijn om ons sámen te ergeren.
Los!
Het vaakst genoemd? Onjuiste spaties of woorden die onterecht aan elkaar geschreven staan, allebei bijzonder veel voorkomende fouten in het Nederlands. Zo ziet Gretske veel mensen die ‘opzoek’ zijn naar iets of iemand (bij potentiële dates een reden om naar links te swipen), Carla probeert bij haar studenten ‘doormiddel’ eruit te krijgen (‘maar dat wilt nog niet zo lukken…’), en Anne zag juist tot haar schrik dat een corrector de woorden die zij als pkm’er netjes uit elkaar had gehaald, weer aan elkaar gezet had: de kamer ingelopen, op me afgestuurd. Grmpf.
Hoe spel je dat?
Oei, die vele spellingen van ‘sowieso’, verzuchtten onder anderen Ciska en Willeke. Zo wie zo, zowieso, zoiezo, sowiezo, so-wie-so, zo en zo… een bijzonder herkenbare schreeuwneiging.
Guido ergerde zich aan de stoeptegel bij hem in de wijk met de tekst ‘Houdt de straat schoon’ en wilde de t met rood stoepkrijt doorstrepen. Maar toen sloeg de twijfel toe: was dit misschien een ouderwetse stoeptegel, gelegd toen men nog onderscheid maakte tussen enkelvoud en meervoud van de gebiedende wijs? Ja, een oud lettertype, constateerde hij. Fijn, schreeuwneiging onderdrukt. Maar wacht… deze tegel was nieuw, geen zeventig jaar oud. Aaargh!
Typisch
Er zijn taalergernissen die passen bij wat langere teksten, en die misschien wel typisch zijn voor mensen die daar beroepsmatig naar kijken. Zo wil Lennart graag ‘hiervoor’, ‘hierna’, ‘eerder’ of ‘verderop’ schreeuwen als hij ‘hieronder’ of ‘hierboven’ leest: ‘Het is alsof de auteur aan een soort lange papyrusrol denkt vanwege de weergave van tekstverwerkingsprogramma’s.’
Carla stoort zich aan de ‘ook-ziekte’ bij veel auteurs: ‘Het lijkt soms verplicht om in elke zin ook te verwerken, sinds een tijd met de typische AI-constructie niet alleen, maar ook.’
Gewoon fout
Grada wil graag ‘OPnieuw!’ schreeuwen, elke keer als iemand overnieuw zegt. Marga wil gillen bij ‘als kind zijnde’ of ‘werkse’, en ook Diny hoort belachelijk vaak ‘als… zijnde’. Astrid huilt van ‘Ik besef me’. Jorica is hogelijk verbaasd dat theoretisch opgeleide mensen werkwoorden niet goed vervoegen, en dan niet ingewikkelde werkwoorden als ‘updaten’ of ‘scrollen’, maar ‘Wat is er gebeurt?’ en het nog vaker voorkomende en tenenkrommende ‘Wat gebeurd er nu?’. Potverdorie jongens, weet niemand meer wat ’t kofschip is?
Een smaakkwestie
Meerdere mensen hebben specifieke uitdrukkingen die ze vreselijk vinden: zo vindt Marije ‘alles zit onder’ afschuwelijk, en krijgt Miriam de kriebels van ‘Hoe leuk is dat?’ – een uitdrukking die mij, door de eigenlijk niet-kloppende nadruk op ‘dat’, vrolijke Chandler Bing-vibes geeft (‘Could it BE any nicer?’), en me nostalgisch aan Friends laat terugdenken. Uitdrukkingen blijken een kwestie van persoonlijke smaak.
Het overmatig gebruik van ‘welke’ in makelaarsland is dan weer een ergernis van praktisch élke taalliefhebber: ‘De trap welke leidt naar de zitkamer’. Leuk weetje: taalpuristen ergeren zich al ruim een eeuw aan deze ‘verwelking’ van de taal.
Apostrof… hoe dan?
Ten slotte komt het verkeerd gebruiken van de apostrof verschillende malen terug. Gretske schudt het hoofd bij de oneigenlijke apostrof na namen (‘Fred Baggen’s boek’) en deed op de middelbare school een briefje in de bus van de tandarts die vanaf 9 uur s’ ochtends open was. Anne heeft besloten zich niet meer te ergeren aan de grote hoeveelheid foute apostrofs op bestelbusjes. Bianca stoort zich aan het gebruik van een ‘aanhalingsteken openen’ waar een apostrof hoort te staan: een foutieve apostrof die door sommigen ook wel gekscherend de ‘apostroef’ genoemd wordt.
Stichting Onjuist Apostrofgebruik
Bianca doet meer met die foutieve apostrof: ze brengt hem graag onder de aandacht, zeker nadat ze iets dronk bij een tentje dat L’Apostrophe heette, inclusief verkeerde apostrof in het logo. In haar zoektocht naar meldingen over de apostrof kwam ze op de site van taalkundige Dirk Bakker, die (in navolging van de Stichting Onjuist Spatiegebruik) de Stichting Onjuist Apostrofgebruik in het leven had geroepen.
In de reacties op dit blog kwam ze de Facebookpagina ‘Een apostrof hoort rechtop’ tegen. Die beheert ze inmiddels zelf: ‘Het is helaas vechten tegen de bierkaai, en het ergste is natuurlijk dat ik weer eens diep zucht als ik ergens in het openbaar zo’n fout tegenkom en dat anderen er laconiek hun schouders bij ophalen, want “wie ziet dat nou”. Ja, ik! En het is gewoon fout!’
Precies Bianca, gewoon fout! En wat mooi dat je ergernis omgezet hebt in bewustwording en gedeeld taalplezier. De eer komt jou toe: je bent de winnaar van Onder Correctoren. We sturen je binnenkort een exemplaar van het boek!
