Vanaf 1 januari 2026 gaat de Belastingdienst weer volledig handhaven op de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet dba). Dat betekent dat de fiscus niet alleen loonbelasting en premies kan naheffen, maar ook boetes gaat opleggen.

Ook al is nog steeds niet altijd onomstotelijk vast te stellen wanneer er sprake is van schijnzelfstandigheid, toch maakt het kabinet een einde aan ‘de zachte landing’ voor werken met zzp’ers. Die hield in dat de Belastingdienst in 2025 wel loonbelasting en premies kon naheffen, maar nog geen boete zou uitdelen. Ook kregen werkgevers een waarschuwing voordat ze controle zouden krijgen.

Geen waarschuwing

Met ingang van 1 januari 2026 gaat de Belastingdienst dus weer controles uitvoeren op schijnzelfstandigheid zonder eerst een waarschuwing te geven. Hetzelfde geldt voor het uitdelen van boetes. Hierbij kijkt de Belastingdienst alleen naar de arbeidsrelatie vanaf 1 januari 2026 en niet naar de jaren daarvoor. Hoe de Belastingdienst te werk gaat, kun je lezen in Handhavingsplan arbeidsrelaties.

Aanpak schijnzelfstandigheid

In een kamerbrief van 2025 lichtte staatssecretaris van Financiën Heijnen toe waarom verlengen van de ‘zachte landing’ niet wenselijk is. Hij noemt de aanpak van schijnzelfstandigheid ‘cruciaal’. Deze zou misbruik, uitbuiting en oneerlijke concurrentie tegengaan, solidariteit op de werkvloer bevorderen en voorkomen dat ‘de druk op het sociale en fiscale stelsel verder toeneemt’.

Opdrachtgevers terughoudend

Het besluit is opmerkelijk en volgens ons ook onwenselijk, omdat er nog steeds geen duidelijke criteria zijn om eenduidig vast te stellen welke arbeidsrelatie er bestaat tussen opdrachtgever  en opdrachtnemer. De manier waarop hieraan in de praktijk uitvoering wordt gegeven, bepaalt in grote mate of er sprake is van schijnzelfstandigheid. Ondertussen heeft de onzekerheid rond handhaving opdrachtgevers wel huiverig gemaakt, of op zijn minst terughoudend om zzp’ers in te schakelen.

Twee wetsvoorstellen

Op dit moment liggen er twee wetsvoorstellen bij de Tweede Kamer die meer duidelijkheid moeten geven over het vaststellen van de aard van de arbeidsrelatie: de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties (Wet vbar) en de Zelfstandigenwet. Over beide wetsvoorstellen moet de Tweede Kamer nog een oordeel vellen. Pas als het nieuwe kabinet er is, zal er hopelijk meer duidelijk worden. Als Redactief volgen we de ontwikkelingen op de voet, dus zodra er nieuws is, kun je dat hier lezen.