Een boek dat Onder correctoren heet… alleen al om de titel wilde ik dit lezen. Ook de vormgeving is bijzonder fraai: de lezer heeft een geprint manuscript in handen, klaar voor correctie: elastiekje erom, post-it erop. Een stapel papier zoals ik er de afgelopen jaren vele in huis heb gehad, tot covid daar vrij abrupt een eind aan maakte. Op de post-it staat een buitengewoon aansprekende tekst, zie de foto. Een duidelijke boodschap: dit leek me een boek voor leden van Redactief!

Jubileum

Er zijn wellicht leden die dit boek al in de kast hebben staan. Onder correctoren is namelijk geenszins net verschenen. Fred Baggen, begonnen als grafisch ontwerper en sinds 2008 tekstcorrector, schreef het in 2016, deed de vormgeving en gaf het zelf uit. Het boek leidde tot zijn bescheiden uitgeverij Aldus Boek Compagnie. Ter gelegenheid van het tienjarig jubileum is er nu een aangevulde editie.

Vakgenoot

Baggen is een vakgenoot dus, en een zeer zorgvuldige corrector, durf ik met zekerheid te zeggen. Het lezen van Onder correctoren is dan ook een feest der herkenning. De kleine zestig hoofdstukken (telt het dubbele voorwoord mee of niet?) van dit boek zijn alfabetisch geordend (en ja, dat betekent dat het register bij de R staat en de literatuurlijst bij de L) en staan bol van taalverwondering. Het lezen voelt daardoor alsof je met een collega-corrector of -persklaarmaker staat te kletsen en van het ene naar het andere (taal)onderwerp springt.

Instemmend knikken

Corrigeren is volgens Baggen ‘het balanceren tussen consequent zijn en afwijken van regels omdat je taalgevoel je dat ingeeft’. Dat is dan ook de insteek van dit boek, zegt hij in het voorwoord. Er volgen korte en langere hoofdstukken met vermakelijke, inzichtelijke en historische correctiefeitjes.
Veel van zijn verwondering (en ergernis!) deel ik. Ik heb instemmend geknikt bij de hoofdstukken ‘O(n)logisch!’, ‘Afbreke-ritis’ en ‘Aaneenschrijveritis’: Waarom is het rodekool maar rode wijn? Waarom is spektakel met een k maar spectaculair met een c?  Ik genoot enorm van de Couperus-pastiche. En ik heb gegrinnikt omdat Baggen, als hij over de Hogering bij Almere rijdt, altijd wil roepen ‘Het is Hoge Ring!’
Fouten en ergernissen zijn geregeld als zodanig vormgegeven – lekker verkeerd afgebroken of gespatieerd bijvoorbeeld, of met vier (!) afbreekstreepjes onder elkaar – en ook het als persklaar gemaakt document vormgegeven hoofdstuk ‘Persklaarmaker From Hell’ las ik met veel voldoening.

Meligheid

De verwondering en kennis van Baggen hebben een prettig ironische of zelfs satirische inslag, maar hij slaat geregeld door naar meligheid. De vele taalgrapjes variëren van leuk tot bijzonder flauw. Daar is hij zich absoluut van bewust, maar mij ging het soms wat ver. Opvallend genoeg zijn de taalflauwigheden dan weer enorm consequent doorgevoerd – wellicht passend bij de consequente tekstcorrector die hij is. Zo houdt hij erg van het alfabet, en dat zullen we weten ook. Ook van het consequent benoemen van de ‘zichzelf … redigerende tekstcorrector’ was voor mij na een tijdje de lol af.

Zelfkennis

De zelfkennis van Baggen maakt echter veel goed: lees de aanmatigende brief waarin hij een uitgever op fouten wijst en en passant solliciteert als tekstcorrector, schud meewarig het hoofd om zijn begeleidend schrijven van 21 pagina’s bij zijn eerste proefopdracht, en neem ten slotte zijn fijn ‘Statistisch zelfinterview’ tot je. Nee, Baggen en ik zijn het dan misschien niet overal over eens (het lidwoord van ‘omslag’, om maar wat te noemen), maar hij heeft me zeer voor zich ingenomen. Het was een genoegen om onder correctoren te zijn.

Winactie
We mogen van Aldus Boek Compagnie twee exemplaren van Onder correctoren weggeven. Die gaan we natuurlijk niet lukraak uitdelen; we willen wat van jullie weten. Baggen wil op de Hogering altijd roepen ‘Het is Hoge Ring!’ Bij welke taalergernis heb jij de neiging om hardop te gaan schreeuwen? En nou niet allemaal met ‘me moeder’ aankomen, dat staat al in de Van Dale als ‘onverzorgd taalgebruik’. Ik wil zelf altijd gaan gillen bij ‘ik ben opzoek naar’ en bij het gebruik van mits als tenzij bedoeld wordt. Stuur je schreeuwneiging voor 15 september 2026 naar info@redactief.nl. Eind september kiezen we de winnaars.

Korting
Niet gewonnen? Of wil je gewoon nú dat boek hebben? Dat kan ook. Het is hier te bestellen. Als lid van Redactief krijg je 10% korting. Hoe? Kijk daarvoor even bij de koffieautomaat op ons forum. 

Persklaarmaker From Hell